Khutbah Jumat Bahasa Jawa: Guru Iku Digugu lan Ditiru

Khutbah Jumat Bahasa Jawa: Guru Iku Digugu lan Ditiru

Khutbah I

الحمدُ للهِ الَّذِي فَاضَلَ بَيْنَ عِبادِهِ في العُقُولِ وَالإرَادَاتِ، وَرَفَعَ الناسَ بالعِلمِ والإيمانِ فوقَ بَعْضِهِمْ درَجَاتٍ، وأَشْهَدُ أَنْ لَا اِلَهَ إِلَّا الله وَحْدَهُ لا شَرِيك لَه ذُو اْلجَلالِ وَالإكْرام، وَأَشْهَدُ أَنّ سَيِّدَنَا  مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسولُه، اللّهُمَّ صَلِّ و سَلِّمْ وَبارِكْ عَلَى سَيِّدِنا مُحَمّدٍ وَعَلَى الِه وَأصْحابِهِ وَالتَّابِعينَ بِإحْسانِ إلَى يَوْمِ الدِّين

أَمَّا بَعْدُ: فَيَاأيُّهَا الناس، أوْصُيْكُمْ وَ نَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ وَطَاعَتِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنْ، قَالَ اللهُ تَعَالىَ فِي اْلقُرْانِ اْلكَرِيمْ: أَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الَّشيْطَانِ الرَّجِيْم، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا الله وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا، يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ الله وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا

Maasyiral Muslimin rahimakumullah,

Monggo kito sami ningkataken raos takwa kito dumateng ngersanipun Gusti Allah kanti tansah nindakaken sedoyo perintahipun soho nebihi sedoyo awisanipun. 

Gusti Allah sampun dawuh:

 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ

Artosipun: "Hei wongkang podo iman, takwaho siro kabeh marang Gusti Allah kelawan takwo sejati lan ojo podo mati kejobo siro kabeh dadi wong kang pasrah marang Gusti Allah." (QS Ali Imran: 102)

Sholawat serto salam keaturaken dumateng Kanjeng Nabi Muhammad ingkang paring pituduh lan tupo tulodo marang kito sedoyo, supados kito saget nderek lan ngenut ajaran lan tindak lampahipun ingkang mulyo.

Tegese sinten kimawon ingkang nderek lan ngenut Kanjeng Nabi minongko dados pertondo trisno marang Gusti Allah. Wonten setunggale surat Ali Imran dipun dawuhaken:

قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

Artosipun: "Ngucapo siro (Muhammad), lamun siro kabeh ngaku trisno marang Gusti Allah, banjur ngenut siro kabeh marang ingsun, mongko Gusti Allah bakal trisno marang siro kabeh lan ngapuro duso siro kabeh. Saktemene Gusti Allah iku Moho akeh pengapurone lan kawelasane." (QS Ali Imran: 31)

Maasyiral Muslimin rahimakumullah,

Salah setunggale tindak lampahe Kanjeng Nabi ingkang kedah kito anut lan derekaken nggih meniko ikhlas ngajar utawi mulangi ilmu marang muride.

Tiyang ingkang ngajar utawi mulang niku sakmangke saget dipun wastani ustadz utawi guru utawi tiyang ingkang alim. Tingkahe guru niku kedah siap digugu lan ditiru. Guru kedah njogo ucapan lan nebihi kelakuan jember tur asor, misale nebihi perkawis maksiat lan sakpitunggalane.

Kedah kito mangertosi bilih guru ingkang ngajaraken ilmu niku tiyang mulyo ingkang pikantuk ganjaran ageng. Sebab saking ilmu ingkang sampun diajaraken meniko bakal nuduhaken murid tumuju dalan ingkang jejeg.

Pramilo, guru kedah saget mbagi waktu ngajar khusus kagem muride. Ampun ngantos mboten saget mbagi waktu kagem murid-muride, sehinggo muncul roso bosen. Sahabat Ibnu Masud dawuh:

  كَانَ النَّبِيُّ ﷺ يَتَخَوَّلُنَا بِالۡمَوۡعِظَةِ فِي الۡأَيَّامِ، كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيۡنَا‏.‏

Artosipun: "Kanjeng Nabi milih  waktu ingkang tepat kagem kito saperlu paring mauidzoh, kranten mboten remen muncul roso bosen melarati ingatase kito" (HR. Bukhari juz 1/193)

Maasyiral Muslimin rahimakumullah,

Derajat kemuliaane guru niku inggil sanget. Amergi ngewarisi lelampahe poro Nabi. Setunggal hadis nyebutaken:

وَإِنَّ الْعَالِمَ لَيَسْتَغْفِرُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ وَالْحِيتَانُ فِي جَوْفِ الْمَاءِ وَإِنَّ فَضْلَ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ كَفَضْلِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ عَلَى سَائِرِ الْكَوَاكِبِ وَإِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَإِنَّ الْأَنْبِيَاءَ لَمْ يُوَرِّثُوا دِينَارًا وَلَا دِرْهَمًا وَرَّثُوا الْعِلْمَ فَمَنْ أَخَذَهُ أَخَذَ بِحَظٍّ وَافِرٍ 

Artosipun: "Lan saktemene tiyang alim bakal dipun suwunaken pengapuro kaliyan poro malaikat langit lan bumi, lan iwak laut. Saktemene kautamaane tiyang alim ngungkuli ingatase kawulo iku kados kautamaane rembulan ing wengi Lailatul Qadar ngungkuli ingatase sekabehane lintang. Saktemene poro ulama iku pewarise poro Nabi lan poro Nabi ora ngewarisi dinar lan dirham, ananging podo ngewarisi ilmu, dadose sinten kimawon mundut ilmu saking poro ulama, mongko pikantuk bagian sempurno." (HR. Abu Dawud)

Saking meniko, pesen-pesen mulyo kasebat saget dados cekelan kagem poro guru, poro ustadz, poro alim ulama supados tenanan njogo ucapan, tindakanipun. Ampun ngantos ngelampahi perkawis asor lan maksiat. Sebab guru niku digugu (dadi panutan) lan ditiru (diderekno).

Pramilo, dados guru niku nggih kedah berakhlak mulyo, ahli fikih, lan ahli riyadoh. Sehinggo ilmu ingkang sampun diajaraken marang muride saget dados ilmu manfaat lan nyelametaken dunyo dumugi akherat.

Mugi-mugi kito sedoyo dados tiyang ingkang tansah mulang lan ngajari ilmu agomo marang murid, yugo, keluarga kanti ikhlas serto nyontohi akhlak mulyo. 

بَارَكَ اللَّهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ وَنَفَعَنَا وَإِيَّاكُمْ بِالْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ إِنَّهُ تَعَالَى جَوَادٌ كَرِيمٌ مَلِكُ بَرٌّ رَءُوفٌ رَّحِيم


Khutbah II


الْحَمْدُ لِلَّهِ كَمَا يَجِبُ عَلَيْنَا مِنْ حَمْدِهِ وَتَعْظِيمِهِ، وَنَشْكُرُهُ سُبْحَانَهُ عَلَى إِحْسَانِهِ وَإِنْعَامِهِ وَتَكْرِيمِهِ. وَنَعُوْذُ بِهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَسَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا وَمِنْ نَزَغَاتِ الشَّيْطَانِ وَتَوْهِيمِهِ. وَأَشْهَدُ أَنْ لا إله إلا الله وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ شَهَادَةً مُبَرَّأَةً مِنَ الشِّرْكِ وَالشُّكُوكِ سَلِيْمَةً. وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الْمَخْصُوصُ مِنَ الرَّبِّ بِكَمَالِ قُرْبِهِ وَتَقْدِيمِه، اللهُمَّ صَلَّ وَسَلِّمْ عَلَى عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ اقْتَفَى شَرْعَهُ الْمُطَهَّرَ وَاتَّبَعَ مِلَّتَهُ الْقَوِيْمَة.

 أَمَّا بَعْدُ: فَيَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوهُ فَإِنَّ طَاعَتَهُ أَقْوَمُ وَأَقْوَى وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاحْذَرُوا أَسْبَابَ سُخْطِ الْجَبَّارِ فَإِنَّ أَجْسَامَكُمْ عَلَى النَّارِ لَا تَقْوَى .وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَدًا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ مَوْقُوْفُون . وَبِأَعْمَالِكُمْ مَجْزِيُّونَ ثُمَّ اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَمَرَكُمْ بَأَمْرٍ بَدَأَ فِيهِ بِنَفْسِهِ وَثَنَّى فِيْهِ بِمَلَائِكَتِهِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِه وَثَلَّتَ بِكُمْ أَيُّهَا الْمُؤْمِنُوْنَ مِنْ جِنِّهِ وَإِنْسِهِ. فَقَالَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ عَلِيمًا. إِنَّ اللهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيَّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلَّمُوا تَسْلِيمًا

اللهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ مُحَمَّدٍ صَاحِبِ الْوَجْهِ الْأَنْوَارِ. وَالْجَبِيْنِ الأَزهَر. وَارْضَ اللَّهُمَّ عَنْ أَصْحَابِهِ أَبي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلَيّ وَعَنْ سَائِرِ أَصْحَابِ نَبِيَّكَ أَجْمَعِيْنِ وَعَنِ التَّابِعِينَ وَتَابِعِ التَّابِعِيْنِ. وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانِ إِلَى 
يَوْمِ الدِّين . وَعَنا مَعَهُمْ بِمَنَّكَ وَكَرَمِكَ وَرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين. 

اللهم أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِيْن. وأذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِيْن وَاجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا رَخَاءً سَخَاءً وَسَائِرَ بِلادِ الْمُسْلِمِينَ . اللَّهُمَّ آمِنّاَ فِي دُوْرِنَا وَأصْلِحْ وُلَاةَ أَمُورِنَا وَاجْعَل اللهم وِلَايَتَنَا فِيْمَنْ خَافَكَ وَاتَّقَاكَ وَاتَّبَعَ رِضَاكَ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينِ 

اللَّهُمُ اغْفِر لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، اللهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا الْبَلَا وَالْوَبَا وَالرِّبَى وَالزِّنَى وَالزَّلَازِلَ وَالْمِحَنِ. وَسُوْءَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَن. وَعَنْ بِلَدِنَا هَذَا خَاصَّةً وَعَنْ سَائِرِ بِلَادِ الْمُسْلِمِيْنِ عَامَّةً يَا رَبِّ الْعَلَمِيْنِ. رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ 

عِبَادَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيْتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ. وَاذْكُرُوا اللهَ الْعَظِيمَ الْجَلِيلَ يَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.


Editor: Muhammad Faizin
logo