Khutbah I
الْحَمْدُ لله الَّذِي جَعَلَ التَّقْوَى مَنَاطَ الْفَوْزِ وَالْفَلاحِ، وَسَبَبَ الظَّفَرِ وَالنَّجَاحِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا وَنَبِيَّنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الأَتْـقِيَاءِ، وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الْجَزَاءِ. أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللهِ
أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللهِ، وَالْتِزَامِ هُدَاهُ، فَتَقْوَى اللهِ تَعَالَى حِصْنٌ أَمَامَ كُلِّ فِتْنَةٍ، وَعُدَّةٌ فِي كُلِّ مِحْـنَةٍ، وَهِي وِقَايَةٌ لِلْمُؤْمِنِ مِنْ عَذَابِ اللهِ وَسَخَطِهِ. قال الله تعالى في كتابه الكريم بسم الله الرحمن الرحيم : تَبٰرَكَ الَّذِيْ بِيَدِهِ الْمُلْكُۖ وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌۙ الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ، صدق الله العظيم
Maasyiral Muslimin rahimakumullah,
Monggo wonten ing dinten lan panggenan ingkang katah barokah meniko, kulo lan panjenengan sami ningkataken raos takwo dumateng Gusti Allah ingkang sampun nyiptaaken kito sedoyo.
Takwo meniko saget dipun buktiaken kelawan raos ajrih lan ngelampahi marang perintahe Gusti Allah, ugi nebihi sedoyo laranganipun Gusti Allah. Takwo kedah dipun cekeli ngantos kito sedoyo pejah kelawan netepi agomo Islam. Gusti Allah sampun dawuh:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ
Artosipun: "Hei wongkang podo iman, podo takwoho siro kabeh marang Gusti Allah kanti takwo tenanan. Lan ojo podo mati kejobo siro kabeh netepi agomo Islam." (Ali Imron: 102)
Ayat meniko saget dipun pahami bilih tiyang ingkang nggadahi raos takwo tentu mboten bade nulayani perintahe Gusti Allah lan Rasulullah. Tiyang takwo kedah nggegem ketakwaane ngantos pejah.
Hadirin jamaah Jumat ingkang minulyo
Sakmangke kito sedoyo sami bersyukur nembe mawon mantun ngerayaaken Hari Santri. Dintene poro santri dipun akoni perjuangane mbelo negoro tercinta. Sinaoso mekaten, kito sedoyo ampun girang kimawon.
Tegese kito kedah muhasabah, niti pirso, evaluasi santri sakmangke nopo sampun sesuai kaliyan cita-cita poro kiai? Sebab tugase santri niku mboten gampang, mboten namung sarungan, kopiahan. Ananging kedah dipun bekali kaliyan pemahaman agomo, ngaji, lan akhlak mulyo, ugi manfaati marang masyarakate.
Wonten setunggale ayat, Gusti Allah dawuhaken:
وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُوا كَافَّةً ۚ فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَائِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ
Artosipun: "Ora sepatute golongan wong mukmin podo bidal kabeh (tumuju medan perang), punopo sebagian saking wong mukmin mboten bidal kimawon (nyarengi Kanjeng Nabi) saperlu ngaji bab agomo lan paring peringatan marang masyarakate nalikane wis podo wangsul, supoyo masyarakat saget njogo awake piyambak." (QS: Attaubah: 122)
Ayat meniko saget dipun pahami bilih kaum mukmin ampun sedoyo sami bidal perang, ananging kedah berbagi tugas, sebagian tinggal sareng kaliyan Rasulullah saperlu ngaos, sinau bab agomo, kranten dados bekal nalikane sampun wangsul dateng nggriyo lan ngajar masyarakate.
Hadirin ingkang dipun rahmati Allah,
Saking dawuh kasebat, saget kito mangertosi, sejatine santri niku kedah sregep ngaos, mutolaah. Tapi nopo cekap ngaos mawon? Dereng. Tasik wonten setunggal maleh, nggih meniko santri kedah nggadahi akhlak mulyo. Sebab piyambake bakal dados panutan lan harapan naliko sampun kiprah teng masyarakat.
Setunggale dawuh saking Ibnul Mubarok ingkang dikutip kaliyan KH. Hasyim Asy'ari mekaten:
نَحْنُ إلىَ قَلِيلٍ مِنَ الأدَبِ أحْوَجُ مِنَّا إلىَ كَثِيْرٍ مِنَ العِلْمِ
Artosipun: "Kito luweh mbutuhaken adab (akhlak) sinaoso kedik ketimbang katahe ilmu"
Tegese akhlak niku dados pondasine ilmu, lan ilmu dados kompas ingkang nuduhaken marang dalan ingkang bener. Contoh lintune, akhlak niku kados ban motor, ilmu niku kados setire. Kekalihipun kedah beriringan lan dados tetengere santri sejati.
Pramilo, kito kedah muhasabah, niti pirso, evaluasi, nopo santri-santri sakmangke sampun tenanan anggenipun ngaos lan berakhlak mulyo? Menawi tasik dereng, monggo dipun toto sareng-sareng maleh kanti sae.
Akhiron, mugi-mugi sedoyo santri pikantuk futuh, kebuka atine, nggadahi ilmu lan akhlak mulyo. Lan mugi-mugi kito sedoyo pikantuk pitulung saking Gusti Allah saget istiqomah ibadah lan nggadahi raos takwo ngantos pejah kanti husnul khatimah. Amiin.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّحِيْمِ. وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَٰئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ ۚ وَحَسُنَ أُولَٰئِكَ رَفِيقًا، بَارَكَ اللهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ وَنَفَعَنَا وَإِيَّاكُمْ بِالْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ إِنَّهُ تَعَالَى جَوَّادٌ كَرِيمٌ مَلِكُ بَرُّ رَءُوْفٌ رَّحِيم
Khutbah II
اَلحَمْدُ للهِ حَمْدًا كَمَا اَمَرَ. وَأَشْهَدُ اَنْ لَّا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ إِرغَامًا لِمَنْ جَحَدَ بِهِ وَكَفَرَ وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ سَيِّدُ الخَلاَئِقِ وَالبَشَرِ. اَللَّهُمُّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى اَلِهِ وَصَحْبِهِ مَا اتَّصَلَتْ عَيْنٌ بِنَظَرٍ وَاُذُنٌ بِخَبَرٍ
أَمَّا بَعْدُ: فَيَا َعِبادَ الله إِتَّقُوْا اللهَ تَعَالَى وَذَرُوْا الفَوَاخِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بطَنَ وَحَافِظُوْا عَلَى الطَّاعَةِ وَخُضُوْرِ الجُمُعَةِ وَالجَمَاعَةِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيْهِ بِنَفْسِهِ وَثَنَّى بِمَلاَئِكَةِ المُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ، فَقَالَ تَعَالىَ وَلَمْ يَزَلْ قَائِلاً عَلِيْمًا إِنَّ اللهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِيِّ يَااَيَّهَا الَّذِيْنَ أَمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وِسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا. اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى أَلِهِ وَصَحْبِهِ أَجمَعِيْنَ, اَللَّهُمَّ وَارْضَ عَنِ الخُلَفَاءِ الرَّاشِدِيْنَ الَّذِيْنَ قَضَوْا بِالحَقِّ وَكَانُوْا بِهِ يَعْدِلُوْنَ سَادَاتِنَا أَبِى بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيٍّ وَعَنْ سَائِرِ أَصْحَابِ نَبِيِّكَ أَجْمَعِيْنَ وَعَنِ التَّابِعِيْنَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانِ إِلَى يَوْمِ الدِّيْنِ
اللَهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِيْنَ وَالمُسلِمَاتِ وَالمُؤْمِنِينَ وَالمُؤْمِنَاتِ اَلأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالأَمْوَاتِ. اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الإِسْلاَمَ وَالمُسْلِمِيْنَ وَأَعْلِ كَلِمَتَكَ إِلَى يَوْمِ الدِّيْنِ, اَللَّهُمَّ انْصُرْ مَنْ نَصَرَ الدِّيْنَ وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَ المُسْلِمِيْنَ. اَللَّهُمَّ اَمِنَّا فِى دُوْرِنَا وَأَصْلِحْ وُلاَةَ أُمَوْرِنَا وَاجْعَلِ اللَّهُمَّ وِلاَيَتَنَا فِيْمَنْ خَافَكَ وَاتَّقَاكَ. اَللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا الغَلاَءَ وَالوَبَاءَ والرِّبَا وَالزِّنَا وَالزَّلاَزِلَ وَالْمِحَنَ وَسُوْءَ الفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ عَنْ بِلَدِنَا هَذَا خَاصَّةً وَعَنْ سَائِرِ بِلاَدِ المُسلِمِينَ العَامَّةً يَارَبَّ العَالَمِينَ رَبَّنَا آَتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآَخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
عِبادَ الله ! إِنَّ اللهَ يَأمُرُ بِالعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيْتَاءِ ذِى القُربَى وَيَنْهَى عَنِ الفَخْشَاءِ وَالمُنْكَرِوَالبَغْيِ يَعِظُكُم لَعَلَّكُم تَذَكَّرُوْنَ, فَاذْكُرُوْا اللهَ العَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ واشْكُرُوْهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ وَاسْأَلُوْهُ مِنْ فَضْلِهِ يُعْطِكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكبَرُ
Editor:


